Węgry informacje ogólne

  • Powierzchnia: 93.030 km2
  • Długość granic: 1.989 km
  • Ważniejsze miasta: Budapeszt, Debreczyn, Györ, Miskolc, Pécs
  • Ważniejsze rzeki: Dunaj (Duna), Cisa (Tisza)
  • Liczba mieszkańców: 9,9 mln (2011 r.)
  • Gęstość zaludnienia: 108,6 osób/km2
  • Odsetek osób mieszkających w miastach: 63%
  • Czas: GMT+1h
  • Forma państwowa: republika
  • Forma administracji: 19 komitatów
Posłuchaj hymnu Węgier

Republika Węgierska, niewiele większa od Portugalii, położona jest w Europie środkowej na terenie Niecki Karpackiej. Przez jej środek przepływa Dunaj (długość odcinka węgierskiego wynosi 417 km), który dzieli państwo na dwie części: tę obejmującą południową część pasma Karpat oraz tę obejmującą Wielką Nizinę Węgierską.

Drugą wielką rzeką Węgier jest Cisa (Tisza - 598 km długości), która przepływa przez Wielką Nizinę Węgierską około 100 km na wschód od Dunaju. Wspomniana nizina wznosi się zaledwie 200m n.p.m. i, prawie niezalesiona, przypomina stepy ukraińskie. Jednocześnie jest krainą obfitującą we wszelkiego rodzaju florę i faunę charakterystyczną dla terenów bagiennych, a na jej terenie utworzono wiele parków narodowych i krajobrazowych.

Węgry to również kraj gór, choć nie są one wysokie i rzadko ich szczyty wznoszą się wyżej niż 1000m n.p.m. Na zachód od Dunaju znajduje się tzw. średniogórze Zadunajskie, gdzie do najważniejszych pasm należą: Kesztelhely, Bakony, Pilis i Visegrád; natomiast na wschód od tej rzeki leży średniogórze Północne, z najważniejszymi pasmami: Börzsöny, Mátra, Cserehát i Zempléni.

Nie można oczywiście zapomnieć o krainie zwanej Zadunaje, rozciągającej się na zachód od Dunaju aż po Austrię. To właśnie w jej centrum leży najcieplejsze jezioro Europy - Balaton. Pokrywa prawie 598 km2, przy czym jego średnia głębokość nie przekracza 3m - w najgłębszym miejscu dno obniża się do 11,5m. Nie trzeba chyba dodawać, że jego brzegi oblegane są latem zarówno przez samych Węgrów, jak i wielu cudzoziemców.

Ludność

Skład etniczny: Węgrzy (96,6%), Niemcy (1,6%), Słowacy (1,1%). Poza granicami żyje ok. 3 miliony Węgrów (głównie w Rumunii i krajach byłej Jugosławii).Wyznania: 2/3 ludności jest wyznania rzymsko-katolickiego, następnie ewangelicy reformowani, luteranie, żydzi, greko-katolicy i inne grupy wyznaniowe średnia długość życia: mężczyĽni 66 lat, kobiety 74 lata.

Węgrzy są barwni i różnorodni. W 896 roku pogańskie plemiona wędrujące z Azji do Niecki Karpackiej, spoiły się z żyjących na tych terenach mniejszymi i większymi grupami narodowościowymi. Historia mówi, że z czasem nie tylko z sąsiednich krajów, ale i z daleka zapraszano tu zakonników, nauczycieli, artystów, osadników, którzy swoją kulturą i zwyczajami wzbogacili "węgierskość". Zdaniem zagranicy, Węgrzy są narodem pomysłowym, zdolnym, wesołym, romantycznym, a przede wszystkim serdecznym.

Szczególnie lubianym narodem przez Węgrów są Polacy o czym głosi powiedzenie: "Polak, Węgier dwa bratanki" ("Lengyel, Magyar két barát").

Kultura

Zjednoczyły się tu dwa wpływy kultury wschodu i zachodu z tradycjami tysiącletniego państwa. Pamiątki Imperium Rzymskiego, budynki z czasów 150 letniego panowania Turków, małe średniowieczne kościółki i wspaniałe bazyliki, ruiny zdobiące szczyty gór i pełne pompy pałace, świadczą o burzliwej historii. Cztery miasta królewskie, to cztery stolice państwa w średniowieczu - Esztergom, Székesfehérvár, Buda i Visegrád (Wyszehrad) , jak również Veszprém, miasto niejednej królowej. Győr, Vác i Eger, które do dnia dzisiejszego zachowały barakowe śródmieścia, zbudowany wokół zamku Kőszeg oraz murami obronnymi Sopron, śródziemnomorski nastrój w Szentendre i w Pécs (Pecz), lub odtwarzający rolę ośrodka kulturalnego Szeged, zabytki, muzea i bogactwo imprez w Debrecen (Debreczyn), wszystko co zapewnia przyjezdym pobyt pełen wrażeń.

Węgry, kraj Bartóka i Kodálya, to potęga muzyczna. I nie tylko w muzyce poważnej jest potęgą, kto by nie znał takich operetek jak Księżniczka Czardasza lub Wesoła Wdówka? Nie odłącznym elementem nastrojowej kolacji jest muzyka cygańska, a programu folklorystycznego pełne werwy tańce węgierskie. Do Budapeszteńskiego Festiwalu Wiosennego, trwającego dwa tygodnie w marcu, dołącza się 11 innych miast. Wspomnieć należy też majowy festiwal Balatonu lub sierpniowy Festiwal Opery i Baletu w Budapeszcie, Imprezy Teatrale na wolnym powietrzu w Szeged, Dni Artystyczne Zempléni w Sárospatak lub Letni Festiwal Żydowski, w którym bierze udział kilka miast. W wielu kościołach oraz pałacach organizowane są stałe koncerty. Aż trudno wprost wybrać.Pożegnanie zimy, powitanie wiosny, żniwa latem lub winobranie jesienią, to okazję do zabaw i wesołości. Jednak większość tradycji łączy się ze świętami - Wielkanocą, Zielonymi świątkami, Bożym Narodzeniem. Z tych okazji o dzisiaj mieszkańcy wsi, pielęgnujący swoje dziedzictwo, wkładają ozdobne stroje ludowe. Sztuka ludowa jest bardzo bogata, w zależności od regionu, różni się zarówno motywami jak i kolorystyką. Najbardziej są znane motywy "kalocsai", które nie tylko występują na strojach i haftach, lecz także tymi samymi motywami z nieprawdopodobną wprost zręcznością malowane są i ściany. Równie bogata kolorystycznie jest sztuka "matyó", którą podziwiać można w muzeum w Mezőkövesd. Najpiękniejsze budownictwo ludowe prezentują muzea na wolnym powietrzu i skanseny, znajdujące się w wielu miejscach kraju.

Niecałe 100 kilometrów od Budapesztu wśród łagodnych wzgórz leży baśniowa wieś Hollókő, gdzie zachowało się budownictwo, stroje ludowe i tradycje Połówców, dzięki czemu wieś ta znalazła się na liście UNESCO. Korzystający z turystyki wiejskiej mogą spotkać się z bogatą tradycją, a mistrzowie ludowej sztuki chętnie zapoznają ich haftem kalocsańskim lub z Sárköz, koronkami z Halas, glazurowanymi dzbanami z Mezőtúr lub czarną ceramiką Nádudvar, czy też zdradzą tajemnicę wyrobu segedyńskich pantofli. W naddunajskim mieście artystów Szentendre znajduje się skansen będący żywą ekspozycją charakterystycznych dla danego regionu budowli i stylu życia, gdzie od wiosny do jesieni można wziąć udział w pokazach ludowych tańców, muzyki i rzemiosła.

Komitaty

Komitat
Stolica
Bács-KiskunKecskemét
BaranyaPécs
BékésBékéscsaba
Borsod-Abaúj-ZemplénMiskolc
CsongrádSzeged
Fejér Székesfehérvár
Gyor-Moson-Sopron Gyor
Hajdú-BiharDebrecen
HevesEger
Jász-Nagykun-SzolnokSzolnok
Komárom-Esztergom Tatabánya
Nográd Salgótarján
PestBudapest
SomogyKaposvár
Szabolcs-Szatmár-BeregNyíregyháza
Tolna Szekszárd
Vas Szombathely
VeszprémVeszprém
ZalaZalaegerszeg